Türkiye'de uzun yıllardır küçük esnaf ve sanatkârlar için uygulanan basit usulde vergilendirme sistemi, 1 Ocak 2026 itibarıyla önemli ölçüde değişiyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, 30.000 nüfusun üzerindeki ilçelerde faaliyet gösteren esnaflar artık gerçek usulde vergilendirilecek.
Bu karar, özellikle otel, lokanta, tamirhane, eğlence işletmeleri ve şehir içi ulaşım sektörlerinde faaliyet gösterenleri doğrudan etkileyecek.
Kimler Gerçek Usule Geçecek?
Yeni dönemde basit usulden çıkarılarak gerçek usule geçecek olan meslek grupları şunlar:
- Emtia alım-satımı yapan işletmeler
- İmalat işleriyle uğraşanlar
- İnşaat, tamirat ve tadilat işleri yapanlar
- Motorlu taşıt bakım-onarım hizmetleri
- Lokanta, kafe, pastane ve benzeri yeme-içme işletmeleri
- Çay bahçesi, oyun salonu, bar, disko gibi eğlence yerleri
- Şehir içi taşımacılık yapan taksi, dolmuş ve minibüs işletmecileri
Bu gruplar artık defter tutma, beyanname verme ve belge düzenine tabi olacak.
Basit Usul Neden Kaldırılıyor?
Düzenlemenin temel amacı vergide adaletin sağlanması ve kayıt dışılıkla mücadele. Daha önce aynı işi yapan işletmelerin bulundukları ilçeye göre farklı vergilendirilmesi hem haksız rekabet yaratıyor hem de devletin vergi gelirlerini azaltıyordu.
Yeni sistem ile:
- Aynı işi yapan işletmeler aynı vergiye tabi olacak,
- Vergi gelirleri yükselecek,
- Kayıt dışı ekonomi daha sıkı denetlenecek.
Esnafı Neler Bekliyor?
✔️ Yeni Yükümlülükler
- Defter Tutma: İşletme defteri veya bilanço esasına göre kayıt tutulacak.
- Beyanname: Gelir Vergisi, Muhtasar ve gerektiğinde KDV beyannamesi verilecek.
- Belge Düzeni: Fatura, amortisman kayıtları, gider pusulası gibi resmi belgeler zorunlu hale gelecek.
- Mali Müşavir Desteği: Vergisel süreçlerin karmaşıklığı nedeniyle muhasebeci desteği kaçınılmaz olacak.
| Şirket Türü | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|
| Gerçek Usul | Vergi adaleti, şeffaflık, kredi erişimi | Yüksek maliyet, muhasebe zorunluluğu |
| Basit Usul (Eski) | Düşük maliyet, kolay işlem | Haksız rekabet, kayıt dışılık |
✔️ Avantajlar
- Vergi sisteminde adalet sağlanacak.
- İşletmeler daha şeffaf hale gelecek.
- Banka kredisi ve finansmana erişim kolaylaşacak.
✔️ Dezavantajlar
- Vergi yükümlülükleri ve maliyetler artacak.
- Muhasebe hizmetlerine daha fazla ihtiyaç olacak.
- Küçük esnaf için ek maliyetler fiyatlara yansıyabilecek.
Kimler Basit Usulde Kalacak?
Her ne kadar büyükşehirlerde basit usul sona erse de, nüfusu düşük ilçelerde ve belirli iş kollarında uygulama devam edecek. Özellikle gezici satıcılar ve pazar esnafı, belirli şartları sağladıkları sürece basit usulden yararlanmaya devam edecek.
Sonuç
1 Ocak 2026 itibarıyla Türkiye vergi sisteminde önemli bir dönem başlıyor. Basit usulde vergilendirme büyük ölçüde tarihe karışırken, esnafın yeni düzene uyum sağlaması gerekecek.
Kısa vadede ek maliyet gibi görünse de, uzun vadede bu düzenleme:
- Daha adil bir vergi sistemi,
- Daha güçlü bir kayıtlı ekonomi,
- Daha sağlam bir finansal yapıya sahip işletmeler
anlamına geliyor.